We horen het overal: starve your ego, gooi het overboord of roei het met wortel en al uit. Pas dan word je 'verlicht'. Maar wacht eens even. Heb je dat ego niet gewoon nodig om te overleven? Hoe zit dat nou echt met dat ego? Wanneer praat je ego en wanneer je intuïtie? Dat is een vaak gestelde vraag. Op z'n Energiebazen duiken we in de stem van je hoofd.
Je ultieme overlevingsstrategie
Het ego is niet voor niets ontwikkeld. Het is een cruciaal onderdeel van je persoonlijkheid dat je simpelweg nodig hebt om te overleven. Hoe zou je anders je plek claimen in deze wereld? Het ego zorgt er namelijk voor dat we onze behoeften en wensen in de wacht slepen.
We tuigen dat ego al op in onze vroege kindertijd als ultieme overlevingsstrategie. Je hebt de veiligheid en liefde van je ouders immers keihard nodig om te overleven. Ooit gemerkt hoe kleine kinderen hun ouders feilloos proberen te manipuleren? Exact: dat is het ego in volle actie. Natuurlijk is er wel een flink verschil tussen pure basisbehoeften zoals eten, drinken en een dak boven je hoofd, en een pure wens zoals op vakantie gaan of het zoveelste nieuwe paar sneakers scoren.
Een drukke boel in je hoofd: het ID, ego en super-ego
Laten we de klassieke psychologische termen aanhouden, maar dan lekker helder neergezet. Binnen het ego vallen een paar duidelijke componenten te onderscheiden:
- Het ID: Het impulsieve, onbewuste deel dat nu meteen zijn zin wil krijgen
- Het ego: De bemiddelaar die ervoor zorgt dat het ID zich op een gepaste en sociale manier gedraagt
- Het super-ego: Het zelfbewuste, kritische deel dat de consequenties afweegt, je laat voelen wat de impact is, en zorgt dat je leert van patronen en ervaringen
Even concreet: heeft het ID honger? Dan zou het zo het eten van iemands bord afpakken of iets stelen uit de supermarkt. Het ego moet ervoor zorgen dat die honger wel wordt gestild, maar op fatsoenlijke wijze. Door iets te kopen of te wachten tot je thuis bent. Het super-ego fungeert vervolgens als de kritische vriend van het ego, die ongezout zegt wat hij vindt van hoe het ego dat probeert op te lossen met het ID. De arme ego-bemiddelaar wordt zo aan twee kanten uit elkaar getrokken: door het impulsieve ID én door het kritische super-ego. Lekker dan!
De chaos ontwarren: wanneer spreekt je intuïtie?
Dus... hoezo zou ons ego slecht zijn? Het heeft een dagtaak aan al dat gewik en geweeg. Het echte probleem zit hem ergens anders: we zijn er onbewust van. Door al dat luide getetter in ons hoofd tussen het ID en het super-ego zien we door de bomen het bos allang niet meer.
De ene stem is impulsief, egoïstisch en chaotisch; de ander is kritisch, angstig en veroordelend. Dat leeft allemaal in het hoofd. Stress en verwarring alom. Hoe zorgen we dat het ego meer bewust wordt en reageert, is de vraag: niet hoe roeien we het uit.
Door meer onderscheidend vermogen te ontwikkelen. Dan kunnen we identificeren wanneer het ego aan het leiden is en wanneer iets uit de intuïtie komt, uit het hart. Iets dat uit het hart komt, weet je 100% zeker; er is geen twijfel. Je ervaart vaak ook een fysieke reactie als bevestiging (je wordt bijvoorbeeld emotioneel). Maar laat je het ID en het super-ego erop los, dan kom je in verwarring. Dat kan je visie en je besluit vertroebelen.
Er is niets mis mee om iets te willen, met vakantie of nieuwe sneakers - ook al heb je 15 paar. Maar per se gelijk willen halen bij een discussie - ook al zouden we gelijk hebben -, is een egokwestie. Dat is een hoofdkwestie. Als het hart zou spreken, zouden we inzien dat toegeven ons meer innerlijke rust geeft dan praten tegen dovemansoren. Het 16de paar sneakers is overigens ook ego-gerelateerd, want hoe primair is die behoefte als je al 15 paar hebt? Maar daar schaad je niemand mee, anders dan je eigen portemonnee ; )
Van interne strijd naar harmonie
Ego heb je dus nodig om afwegingen te maken in je hoofd. Het super-ego kan je een schuldgevoel geven (heb je dat uurtje sportschool nou écht weer ingeruild om samen met een zak chips met de bank te fuseren?), waardoor je een volgende keer misschien anders beslist. Het gaat erom het ID wat beschaving bij te brengen, en het super-ego minder oordelend en wat losser te maken. Als het ego bewuster is gemaakt, “heropgevoed”, leeft het hoofd in harmonie met het hart.
En ja, het hart! Daar spreekt de taal van begrip, compassie, vriendelijkheid en verbinding. Je zou kunnen zeggen dat het hoofd de stem van je ego is en dat je hart de stem van je ziel of je bewustzijn is.
Het hart weet dat ze beide, hart en hoofd, naast elkaar kunnen bestaan en elkaar versterken, daar waar het hoofd de neiging heeft om alleen te willen heersen. Het hoeft niet dit óf dat te zijn, maar dit én dat. Je kunt vriendelijk met jezelf zijn, omdat je geen “verlicht wezen”, geen boeddha bent. Hoeft niet!
Maar misschien wil je meer oefenen om je ego minder je leven te laten bepalen, en minder te geven om uiterlijk vertoon, status of materiële zaken. Dat werkt bevrijdend, want er is minder om je druk over te maken of wat anderen ergens van zullen vinden. Je houdt meer tijd over voor dingen die echt belangrijk zijn: wie en wat je positieve energie geeft, waar je je energie in stopt, en wie en wat je écht blij maakt (die nieuwe sneakers zijn volgend seizoen misschien alweer uit de gratie).
Waarom er dan toch vaak wordt gezegd dat je je ego de baas moet zijn? Simpel: het maakt je leven vrijer van sores, van oppervlakkigheid, van gepieker, negativiteit en lage energieën. Daardoor stijgt je energieniveau en de helderheid in je hoofd over wat er echt toe doet. Je hoeft geen monnik of non te worden om dit toe te passen in je leven. Experimenteer zelf en zie wat het je oplevert. Voelen in plaats van denken, dat is de formule.